Column Frans Heemskerk: Feniks

Frans HeemskerkFrans Heemskerk schrijft dagelijks een persoonlijk verhaal op zijn site Aydan’s World. Hij is verder vaste columnist bij het programma ‘Uit de Kast’ op Radio Capelle. Zijn in dat programma uitgesproken tekst is na te lezen op deze site. Frans Heemskerk was te gast in de Roze Golf van 31 juli.

Het was in het voorjaar van 1998 toen we berichten hoorden dat Israël op het Eurovisie Songfestival vertegenwoordigd zou worden door een transseksuele zangeres. Nog voor er een noot gezongen was, was dat meteen een hype in de Europese media. Het was de tijd dat de informatiestroom via het wereld wijde web nog geen gemeengoed was. Wij hadden nog nooit van haar gehoord, maar in haar thuisland was Dana International een gevierd zangeres die vanaf 1992 vele hits en met goud bekroonde albums op haar naam had staan. Toen in eigen land bekend werd dat zij voor Israël op het Eurovisie Songfestival zou aantreden, kwam daar luid protest op uit de hoek van de orthodoxe joden. Wat moest Europa, nee de wereld, wel niet van Israël denken, het kon toch niet bestaan dat een transseksuele zangeres hun land zou gaan vertegenwoordigen?! Nu zijn er veel zaken waarover Israël zich druk zou kunnen maken, betreffende wat de wereld van hen denkt, Dana’s optreden namens Israël is er daar niet één van, maar dat is een andere discussie. Lang verhaal kort, Dana kwam, zag, nou ja zong, en overwon.

Ik kan mij nog herinneren in die dagen dat ik veel mensen het verschil tussen een travestiet en een transseksueel heb moeten uitleggen. Ook werd de term ‘die omgebouwde’ regelmatig gebezigd. Ik vind dat een vrij domme en ook denigrerende opmerking die bij mij Ikea-istische associaties oproept van een soort bouwpakket. Nee, dan mijn collega Jenny uit die tijd, een oudere dame die op een gegeven moment zei: ‘Kijk dat zijn mijn buren’, en ze gebaarde naar twee winkelende dames. Ze vertelde dat één van de dames geboren was als man, maar een geslachtsveranderende operatie had ondergaan. Het stel had kinderen en bleven bij elkaar. Jenny wist niets van transseksualiteit af en besloot om bij de bibliotheek boeken te gaan lenen om inzicht te krijgen in de nieuwe situatie die bij haar buren was ontstaan. Dat vind ik lovenswaardig, niet meteen een oordeel klaar hebben, maar moeite doen om een ander te begrijpen in zijn of haar keuzes.

Hoe zou ik zelf reageren als één van mijn vrienden of vriendinnen met de mededeling zou komen dat hij of zij zich niet thuis voelt in het lichaam waarin hij of zij geboren is, en met de gedachte loopt om een geslacht veranderende operatie te ondergaan, of die knoop misschien al heeft doorgehakt? Ik zou ze laten weten dat ik ze onherroepelijk steun, het is namelijk om de innerlijke persoon dat ik van ze hou en om ze geef, en hoe zij zichzelf in het seksuele spectrum zien, staat daar volledig buiten. Ik heb ook nooit begrepen dat ouders, al dan niet met de bijbel, thora of koran in de hand, hun kinderen uit hun leven verbannen, omdat ze niet voldoen aan de standaard norm die zij of hun geloofsgemeenschap voor ogen hebben.

Daarnaast heb ik in de loop der jaren documentaires gezien waarin de weg werd beschreven die mensen moeten gaan die van geslacht willen veranderen, en dat is geen gemakkelijke weg. Niet voor de persoon in kwestie, maar ook niet voor hun dierbaren in de directe omgeving. Het is een ingrijpende gebeurtenis die je, volgens mij, het beste met elkaar aangaat, waarin je de transpersoon steunt en begeleidt, terwijl je waarschijnlijk tegelijkertijd ook zelf met vragen komt te zitten waar je met elkaar het antwoord op gaat vinden, om vervolgens aan het eind van die lange weg de herrijzenis uit de oude as te vieren als het transitieproces is voltooid.

En dat brengt me als vanzelf terug bij het Eurovisie Songfestival, 16 jaar na de winst van Dana International, zond Oostenrijk ‘de vrouw met de baard’ in de vorm van Conchita Wurst naar het festival. Conchita Wurst is het alter ego van Thomas Neuwirth, die overal wordt neergezet als travestiet, maar waarschijnlijk is ze veel meer een transgender. Ze voelt zich goed in zowel mannelijke als vrouwelijke vorm, een baard maar ook een prachtige avondjurk, hoge hakken en perfecte make-up. Ze is, zo vertelde ze zelf, wel homoseksueel. Ze is met haar voorkomen een symbool van tolerantie en acceptatie, en toch heb ik naast heel veel waardering ook ontzettend veel pure haat gezien tegen haar.

Ik ontdekte daags na haar overwinning dat ze een eigen Facebookpagina had, en ik vond het leuk om daar een felicitatie op te zetten, dat idee hadden meer mensen, en vele hartelijke en spontane leuke reacties waren er te lezen, maar daarnaast ook reacties waaruit echt intense en diepe haat spraken. Van een niveau waarvan ik niet wist dat het bestond, de boodschap van deze mededelingen waren duidelijk; Conchita moest eigenlijk maar dood, en beschreven werden er de meest gruwelijke manieren om dat te bewerkstelligen. Noem me naïef, maar ik was geschokt en tegelijkertijd ook verdrietig. Van één mededeling raakte ik werkelijk geëmotioneerd, en die heb ik aangegeven als kwetsend en haatzaaiend bij Facebook, en ze hebben deze dan ook verwijderd. Het was een foto van Hitler(!) in schreeuwstand met daarop in grote letters gefotoshopt: ‘Vergassen’.

Het is nu ruim twee jaar geleden en sinds die tijd is de maatschappij om ons heen alleen nog maar meer verhard, daarom is het zaak dat we op microniveau met elkaar verdraagzaam en begripvol zijn en blijven, juist ook naar mensen met een andere seksuele identiteit dan die we zelf hebben. Oordeel er niet meteen over maar zie het als een kleurige verrijking van de samenleving. ‘You know I will rise like a phoenix, but you’re my flame’ zingt Conchita, maar probeer in plaats van een negatieve vlam, zoals in het lied, een ondersteunende vlam te zijn, zodat jij met liefde, aandacht en support de warmte kunt geven die de ander nodig heeft om vervolgens als een feniks uit de as te kunnen herrijzen.

 

Deze column is te horen in het programma Uit de Kast van Radio Capelle van zaterdag 1 oktober.



Categorieën:Column

Tags: ,

%d bloggers liken dit: