De wereld van Rop Janze: Vrouwen in mannenkleren

banner rop janzeLieve Roze Golfjes,

Vorige week in mijn bijdrage had ik het over Maarten ’t Hart en travestie.

Bij travestie denk je vaak alleen aan mannen die zich tot vrouw transformeren, maar vrouwen kunnen zich natuurlijk ook omkleden tot man.

We kennen allemaal het eeuwenoude liedje, daar was laatst een meisje loos, die wou gaan varen als lichtmatroos

In de Stevenskerk in Nijmegen heb je een middeleeuwse muurschildering van een ‘baardheilige’, een Porugese prinses die niet uitgehuwelijkt wilde worden. Haar verlossing bestond eruit dat ze plotseling een baard kreeg. De baardheilige was de voorloper van Conchita Würst.

In het boek “Vrouwen in mannenkleren” van Rudolf Dekker staat dat er in de 17e en 18e eeuw veel vrouwen waren die zich als man verkleedde. Niet alleen bij feesten als carnaval. Maar ook als een vrouw een lange of gevaarlijke reis moest maken. Als man reisde je veiliger. De vrouwen kwamen er dan achter dat mannen meer privileges hadden, en dat smaakte vaak naar meer.

Belangrijke motieven voor travestie waren: het volgen van familie of geliefden (bijvoorbeeld man die in leger moest), verdediging van het vaderland, vrouwen die gewoon mee wilden vechten, en armoede. Er waren baantjes voor mannen die niet geschikt bevonden werden voor vrouwen.

 Maria van Antwerpen werd in 1719 geboren in Breda. In 1746 nam ze onder de naam Jan van Ant dienst als soldaat en een jaar later trouwde ze officieel met een andere vrouw. Het homohuwelijk bestaat dus al veel langer dan we denken.

Toen haar legeronderdeel in 1751 was gelegerd bij Breda, werd Maria herkent en ontmaskert.

Achttien jaar later vinden we Maria terug in Gouda, waar ze gearresteerd was omdat ze wederom als man was gaan leven en nogmaals gehuwd was met een andere vrouw.

Dan vraag je je af hoe hebben ze het verborgen gehouden, helemaal binnen een huwelijk. Daar is niet veel over bekend, maar wel wat:

Er waren vrouwen die een soort kunstpenis droegen.

Het klinkt misschien plat zo op de zondagavond, maar het is best leuk om te weten, toch?

De zaak van Catharina Linken die in 1721 veroordeeld werd, geeft ons nog de meest gedetailleerde informatie over dit onderwerp. Catharina wist zelfs in haar huwelijk de travestie vol te houden door gebruik te maken van een ‘lederen, opgevuld mannelijk lid’ met een zak van varkensleer met daarin twee leren ballen. Dat alles had ze met een riem aan haar onderlijf gebonden.

U denkt misschien: dat ziet die ander toch? Nee hoor, in die tijd vreeën ze in het donker en hielden ze hun kleren aan.

Vrouwen die betrapt werden, werden veroordeeld tot een gevangenisstraf of werden verbannen uit de stad. Maar er zijn ook verhalen bekend van vrouwen, zoals Trijntje Simons, die jarenlang in het leger zat. Zij had een goede staat van dienst, en pas bij overlijden werd ontdekt dat ze een vrouw was. Haar meerderen verzwegen het. Ze hebben haar begraven met alle militaire eer.



Categorieën:Column, Rop Janze

Tags: , ,

%d bloggers liken dit: